Ouders en studiekeuze

Help mijn kind moet kiezen. Ouders als partners in het studiekeuzeproces.
Een artikel van Heleeln Barkame, keuzecoach.nu, werkzaam in Zuidlaren en Groningen

 

 

Help mijn kind moet kiezen. Ouders als partners in het studiekeuzeproces.

 

Heleen Barkema, werkzaam als studiekeuzecoach, krijgt regelmatig vragen van ouders hoe zij hun kinderen kunnen helpen bij het maken van een studiekeuze. Dat is een logische vraag want veel ouders vinden dat een onderdeel van de opvoeding. Het uitgangspunt van elke ouder is tenslotte zijn of haar kind gelukkig zien, dat het zijn of haar interesses volgt, gemotiveerd een leuke studie gaat volgen en daarna goede kansen heeft op de arbeidsmarkt. Toch? Maar hoe help je als ouder je kind hierbij?

 

Uit onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de jongeren aangeeft dat hun ouders de belangrijkste rol hebben gespeeld bij de keuze voor een bepaalde opleiding. De rol van de ouders bij het keuzeproces is dus groot. Veel gehoorde kreet van ouders is daarbij ‘als ze maar gelukkig worden’. En toch zijn, ondanks deze insteek, de gesprekken over studiekeuzes soms zo ontzettend lastig. Als ouder kun je, en moet je misschien wel, verschillende rollen vervullen. De ene keer is het goed om te motiveren, te inspireren, misschien zelfs sturend op te treden als het kind niet in actie komt en soms is coachen en luisteren alleen al genoeg.

 

Begeleiding bij een studiekeuze is meer dan het uitzoeken van een studie en waar die opleiding gevolgd kan worden. Dat is eigenlijk de laatste fase bij het maken van de studiekeuze. Aan het maken van de keuze gaat een proces vooraf. De studiekiezer moet zichzelf leren kennen en antwoord kunnen geven op de vragen wie ze zijn, wat ze kunnen en wat ze graag zouden willen.

 

Je kind ondersteunen kan voor een ouder een leerzaam proces zijn en zelfs verrijkend voor de relatie. Er is echter geen handleiding hoe het ideale gesprek of begeleiding eruit ziet. Het belangrijkste is dat de ouder uit gaat van zijn of haar kind en niet stuurt door eigen ervaringen, verwachtingen, waarden en ideeën uit te storten over het kind. Daarnaast loopt elk gesprek toch anders afhankelijk van stemming en situatie.

 

Enkele tips die ouders wellicht kunnen helpen zijn:

 

– Een jongere leeft in het NU. Om in actie te komen is voor de jongere het Nut belangrijk en de moet de Urgentie gevoeld worden. Dit komt niet altijd overeen met de visie van ouders die vaak meer toekomstgericht en aan ‘later’ denken. Probeer aan te haken aan bij de beleving van uw kind maar benoem ook de consequenties van kiezen op het laatste moment.

 

– Een jongere is lang niet altijd in staat om overzicht te krijgen, conclusies daaruit te trekken en de consequenties te overzien van sommige keuzes. Dit kan leiden tot uitstelgedrag omdat de jongere zich verantwoordelijk voelt, het overzicht mist en de druk van de omgeving voelt. De volwassen omgeving is dan nodig om het uitstelgedrag te (h)erkennen, te begrijpen en ze daarin te begeleiden.

 

– Ouder hebben vaak de neiging om veel rationeler om te gaan met het keuzeproces dan jongeren. Als uw kind nog in het ‘gevoels’ moment zit (‘het lijkt me gewoon leuk’) zal het dicht slaan als ze op de vele rationele vragen van de ouder geen antwoord weten. Herkenbare kreten zijn dan “laat ook maar” of “dan doe ik het wel niet”.

 

– Een veel voorkomende valkuil voor ouders is om zelf in actie te komen en allemaal ideeën aan te dragen en de verantwoordelijkheid van de keuze over te nemen. Zeker als het de manier is waarop ze zelf in dagelijkse leven of op het werk omgaan met keuzes en problemen. De kans is echter groot dat de jongere zich gaat terugtrekken, onzeker wordt en om er vanaf te zijn overal ‘ja’ op zegt.

 

– Als uw kind wil praten, op welk moment dan ook, is het verstandig van de ouder om dit serieus te nemen en interesse te tonen ook al komt het soms heel onhandig uit. Het is dan belangrijk om alleen vragen te stellen en te luisteren, en niet te oordelen. Zo kun je helpen om eigen zelfkennis, gevoelens en voorkeuren helder te krijgen.

 

– Ga samen eerst eens stil staan bij interesses, waar wordt je kind enthousiast van, wat kost je kind geen moeite en doet het uit zichzelf. Als ouder kan je je kind helpen door belangstelling te tonen, door met ze te praten over wat ze leuk vinden, en wat ze belangrijk, eng of spannend vinden. Welke waarden vindt uw zoon of dochter belangrijk (bv bijdrage aan milieu leveren, of creatief bezig zijn, voor anderen zorgen, anderen begrijpen, maatschappelijke betrokkenheid, nuttig zijn), wat kan uw kind allemaal en wat zou het graag willen leren.

 

Het moeilijkste in dit proces is om jezelf als ouder los te laten. Uw kind staat centraal. Dat betekent dat het dus niet gaat om uw waarden, (onbewuste) verwachtingen en, wellicht negatieve?, ervaringen en misschien wel eigen angsten.

 

Als u als ouder, met alle goede intensies, er toch niet uit komt? Ga dan nog eens naar de decaan of mentor. Wilt u graag dat een objectief persoon uw kind helpt bij de studiekeuze? Neem dan contact op met een studiekeuzecoach.

Heleen heeft een film gemaakt over de rol van de ouders. Die vindt u hier